Konie – trochę ciekawostek oraz ważnych informacji

Identyfikując konia praktycznie zawsze uwzględnia się jego umaszczenie (kolor sierści) a także odmiany (czyli białe plami na głowie i kończynach występujące na sierści maści podstawowej. Na początku istnienia koni dominowały tylko dwa umaszczenia – bułane i myszate – na których obecna była ciemna pręga wzdłuż grzbietu. Udomowienie konia pozwoliło na stworzenie innych maści, które do tej pory występowały bardzo rzadko. Ostatnimi czasy hodowcy dokładają wszelkich starań, aby stworzyć nową, całkowicie odmiennych od już istniejących a ponadto efektowną końską maść. Jednak z różnych względów niektóre maści są wręcz niepożądane i jeżeli pojawią się nie są wykorzystywane w dalszej hodowli, aby nie przekazywać niechcianych cech potomstwu. Głównie eliminowane są maści tarantowate, dereszowata oraz srokata. Niektóre maści determinują natomiast konkretne rasy. Wśród nich należy wymienić: Paint Horse, które są srokate, złocisto izabelowata – Palomino – złocisto izabelowate, Appaloosa – tarantowate oraz Albino, będące białe.

            W genetyce ogólnej istnieje wiele terminów i zjawisk, które łatwo wyjaśnią sposób powstawania różnych maści. Genetycznie istnieją tylko dwie maści: kara, która jest determinowana przez gen dominujący, oraz maść kasztanowata, determinowana przez gen recesywny. Różnorakie interakcje tych genów a także innych wchodzących w skład końskiego DNA sprawiają, że dzisiaj możemy cieszyć oko tak wspaniałymi kombinacjami o efektownym wyglądzie.

koń
Źródło zdjęcia: Pixabay.com

            Konie o maści karej mają sierść i długie włosy koloru czarnego. Występują jednak dwie odmiany tej maści: krucza, która pod wpływem światła błyszczy się dając efekt granatowej poświaty, oraz wrony – sierść jest bez połysku, co daje efekt jakby była koloru ciemnoszarego. Warto zauważyć, że kare konie mogą przekazywać recesywny gen maści kasztanowatej, jeśli są one pod tym względem heterozygotą. Ciekawostką jest, że konie rasy fryzyjskiej, ze względu na swoją szlachetność i majestatyczność, hodowane są jedynie w maści karej. Maść ta jest także preferowana dla polskich gorącokrwistych koni rasy śląskiej.

            Maść kasztanowata charakteryzuje się kolorem sierści od rudobrązowego, przez ciemniejsze odcienie, aż do koloru czekolady. Włosy dłuższe głównie są w tym samym kolorze, co cała sierść. Czasami zdarza się, że są one nieco jaśniejsze. Wśród odmian tej maści wyróżnia się maści: kasztanowatą (cisawą), czyli rudożółtą w różnych odcieniach, od morelowych do miedzianych, jasnokasztanowatą– słomkowo rudą o jaśniejszej grzywie i ogonie, złotokasztanowatą – złocisty odcień koloru rudo żółtego, brunatnokasztanowatą – sierść koloru od ciemnobrunatnego do czekoladowego, przy czym ogon i grzywa pozostają jaśniejsze, ciemnokasztanowatą (wątrobianą), czyli od ciemnobrązowej do czekoladowej. Popularne konie wielkopolskie bardzo często występują w maści kasztanowatej. Co więcej, Haflingery oraz konie jutlandzkie występują wyłącznie w tej maści.

            Maść gniada jest jedną z maści, która powstaje poprzez interakcje genów podstawowych z innymi ganami. Konie maści gniadej mają brązową sierść o różnym nasileniu barwy. Ponadto, włosy długie na grzywie i w ogonie a także nogi poniżej stawu nadgarstkowego i skokowego są czarne. Maść ta występuje w czterech odmianach: jasnogniada, gniada, ciemnogniada oraz skarogniada, często mylona z karą, ponieważ sierść jest praktycznie czarna z wyjątkiem przejaśnień w okolicy pyska i pachwin. Co więcej, wyróżnia się także w obrębie maści gniadej dodatkowe trzy odcienie, nieuwzględnianie w zootechnicznym opisie konia: złoty, wiśniowy oraz wilczaty. U koni jasnogniadych mogą występować na nogach jaśniejsze nadpęcia i pęciny, nazywane wówczas zielonymi.

koń
Źródło zdjęcia: Pixabay.com

            U koni o maści siwej na ciemnej skórze występują białe włosy z różną domieszką włosów kolorowych, przy czym ogon i grzywa są koloru, siwego, czarno – siwego bądź czarnego a kopyta zazwyczaj czarne. U koni starszych bardzo często pojawiają się ciemniejsza plamy, tak zwane hreczka. Ciekawostką jest, że źrebięta o tej maści rodzą się ciemne a o byciu siwym świadczy umaszczenie rodziców oraz pojawiające się pierwsze siwe włosy wokół oczu.

            Maść biała charakteryzuje konie, których skóra pozbawiona jest pigmentu, przy czym charpy pozostają różowe. Białe konie takie się rodzą i takie umierają. Jeżeli chodzi o barwę ogona i grzywy to są także białe, rzadziej żółtawe. Kopyta mają kolor wosku.

            W tym artykule zostały omówione jedynie maści podstawowe, ale istnieje ich o wiele więcej. Są to między innymi maści: izabelowata, bułana i myszata. Wśród maści mieszanych wyróżnia się maści: dereszowatą, srokatą, tarantowatą, lamparta, derkę, marmurkową oraz cętkowaną. U koni występują także odmiany będące plamami na niepigmentowanej skórze, które występują głównie na głowie i na nogach, niezmieniające swojego kształtu ani nierozrastające się i niekurczące podczas całego życia konia (ułatwiają one identyfikację konia).